Toevallig gaan kijken naar 40-45? Daens? Mamma Mia?… De kans is redelijk groot, want het afgelopen jaar bezochten ruim 1 miljoen Vlamingen een musical. Allemaal stilzwijgend op een stoeltje, genietend van de voorstelling. Niemand die beseft hoeveel uren werk eraan voorafgaan. Niemand die weet hoe zo’n voorstelling nu eigenlijk tot stand komt. Hier breng ik verandering in.
Zelf kreeg ik de kans om de afgelopen maanden mee te spelen in Nivalia. Een gloednieuwe sprookjesmusical die normaal op 9 april 2020 in première ging in het Arjaantheater in Geraardsbergen. Helaas beseften we bij de start van de lockdown, dat onze voorstellingen on hold moesten gezet worden. Net als vele anderen in deze sector… Toch hebben we al een heel proces achter de rug.
1. Idee
Alles start met een idee. Dat idee kwam van onze regisseur Koen Van Ruyskensvelde. Hij kreeg de opdracht om een sprookjesmusical te schrijven. Voor de rest kreeg hij geen instructies en mocht zijn creatieve geest de vrije loop gaan. Daarvoor trok hij naar een klein eilandje in Thailand, ongeveer rond juni vorig jaar. Dat wil zeggen dat Nivalia op slechts 10 maanden van een idee tot een hele productie is uitgegroeid.
“Elke regisseur haalt wel ergens de kaas om op zijn boterham te doen. In Thailand deed ik verschillende ideeën op waaronder de vier natuurelementen water, vuur, aarde en lucht waar ik zeker iets mee wou doen. Daarnaast vroeg ik mij ook af waar jongeren het vaak moeilijk mee hebben en toen kwam ik uit bij echtscheidingen. Heel Nivalia stond vast als ik uit Thailand kwam.”
2. Uitwerking
Na het idee volgt de uitwerking. Ook wel het minder leuke deel volgens Koen, want dat zijn vooral veel besprekingen met het productieteam waarbij je je creatieve geest nog niet aan de slag kan laten gaan. “In die besprekingen wordt het concept verder uitgedacht en komt er stilaan een verhaallijn tevoorschijn. Ook de personages worden verder uitgewerkt zodat je weet waarvoor iedereen staat. Vanaf dan gaat het vrij vlug. Er komt veel nachtwerk bij kijken want het is dan gewoon schrijven, schrijven, schrijven…”
De liedjes worden pas gemaakt als alle tekst op papier staat. Op die manier sluiten ze perfect aan op de boodschap van het verhaal en het gevoel dat het lied moet weergeven. Bij Nivalia werden alle liedjes en de teksten ervan geschreven door Vanessa Vermassen. Zij is ook deel van het productieteam en heeft alle muziek zelf gemaakt. Een moeilijke taak, maar iets waar ze glansrijk in geslaagd is.
3. Audities
Als het hele verhaal op poten staat, de muziek zo goed als klaar is en de personages zijn uitgedacht, moeten er natuurlijk mensen gecast worden om die rollen te vervullen. Daarvoor zijn de audities… Ongetwijfeld het meest zenuwslopende, onzekere maar ook cruciale moment van een productie. Bij Koen is dat iets wat hij niet zo graag doet.
Ik weet nog goed hoe het bij mij in zijn werk ging. Eerlijk gezegd had ik nog niet veel ervaring met acteren. Laat staan met musicals. Het enige wat ik wist, was dat ik het ongelofelijk graag zou doen. En die passie is misschien wel het belangrijkste dat aanwezig moet zijn in dit vak.
Op 28 september 2019 om 13u vond mijn auditie plaats. Ik kreeg op voorhand een tekst opgestuurd en een lied dat ik moest inoefenen. Omdat ik zo weinig ervaring had met acteren, riep ik de hulp in van Charlotte Sieben. Een hele goede vriendin en vooral een krak in het vak. Zij hielp mij met het acteren en stoomde me helemaal klaar voor de auditie. Ik stond in de kinderschoenen van de musicalwereld. Aan het begin van een mooie ervaring.
Vanaf die dag startte mijn Nivalia avontuur. Mijn zenuwen kon ik in het begin nog goed beheersen. Vanaf dat ik voor de vier-koppige jury stond, was dat een ander verhaal. Mijn hart bonsde in mijn keel en ik bleef maar herhalen in mezelf “geef gewoon alles wat je kan. Als het slecht is, zie je ze nooit meer terug en als je ze wel nog terugziet is dat het teken dat je goed was”. Als ik me goed herinner, ben ik zelfs één keer opnieuw begonnen omdat ik fout zat met mijn tekst. Puur van de zenuwen want ik kende hem van voor naar achter. Na tien minuten afzien, was ik toch tevreden van mijn auditie en heb ik er uiteindelijk nog heel hard van genoten.
Helaas loopt niet elke auditie even vlot en stuit je op veel teleurstellingen. Zelf heb ik ook al tientallen audities gedaan waarvan er slechts enkelen lukken. Ik vroeg me af hoe dat zit met andere beginnende musicalartiesten. Daarvoor sprak ik met Goele De Raedt. Een gevestigde waarde binnen de musicalwereld. Ze is vocal coach en vooral ook een fantastische actrice met tonnen ervaring. Zo speelde ze mee in Mamma Mia, Beauty and the beast, Tanz der Vampire Berlin, verschillende Ketnet Musicals en ga zo maar door. Zij deelt haar ervaringen over audities en geeft een goeie tip mee.
“Het succes van iemand in dit vak hangt af hoe je na falen rechtstaat of niet.”
Ook interviewde ik Jozefien Grossen. De persoon met het toen blonde haar in het midden van de foto. Zij is 22 jaar en zit in haar laatste jaar in de opleiding musical aan het Koninklijk Conservatorium in Brussel. Dit jaar heeft ze stage mogen lopen bij 40-45 en bij Daens. Normaal zou ze nu ook meespelen in Pocahontas, maar die voorstellingen zijn uitgesteld door de Coronamaatregelen. Zij staat aan de start van haar carrière en vertelt hoe zij de audities en tegenslagen verwerkt.
Toch vindt Goele dat jonge musicalacteurs genoeg kansen krijgen. Vooral door stages en hun opleiding kunnen ze doorgroeien en hun start maken in de musicalwereld.
“Ik heb de indruk dat er wel veel kansen worden gegeven aan beginnende mensen, dus op zich om daar in te stromen denk ik als je een opleiding hebt, dat dat best meevalt.“
4. Eerste lezing
De eerste lezing is eigenlijk de eerste repetitie. De bedoeling is om met alle hoofdacteurs het script door te lezen in je eigen rol.
Bij Nivalia gebeurde dat in een klein groepje met alle hoofdrolspelers. Eigenlijk vond ik dat meteen al iets heel bijzonder. De eerste moment als je dat script in je handen krijgt, weet je dat er een groot avontuur voor de deur staat. Je ontdekt samen met de andere spelers het verhaal en je begint stilaan al een beeld te vormen van je personage. Ik was ook wel wat zenuwachtig want het voelt als een zwart gat waar je inspringt en niet weet waar je gaat uitkomen. Een grote sprong in het onbekende… Je probeert je personage al te lezen met de eerste indruk die je ervan hebt opgevangen. Natuurlijk maak je dan nog veel fouten dus dat is altijd een beetje zoeken. Gelukkig was Koen heel rustig en gaf ons exact aan hoe hij wou dat we het speelden.
“Ik heb altijd 100% in mijn hoofd hoe ik het wil en als ik van mijn acteurs 65 à 70% krijg, ben ik de gelukkigste persoon op aarde”
Dat zinnetje hoorden we wel honderd keer op de repetities, maar gelijk heeft hij. Koen schreef het verhaal, bedacht de personages, stak er gevoel in… Het is zijn kindje dat hij moet doorgeven aan ons. Hij weet perfect hoe je het moet spelen. De taak van een goede regisseur is dus om dat gevoel zoveel mogelijk over te brengen bij je acteurs. En daar had hij allerlei trucjes voor. Zo moesten we zelf een moodboard maken met foto’s die bij ons personage pasten. We kregen ook ieders een voorbeeld van een bestaand personage dat nauw aansloot met het karakter dat je moest spelen. Koen stak daar enorm veel tijd in, maar daardoor begon iedereen wel meer en meer in de huid van zijn rol te kruipen.
Voor de rest gaf hij ons altijd ook genoeg creatieve vrijheid. Als we iets anders interpreteerden of we wilden dingen toevoegen, stond hij daar altijd voor open en dat zorgde ervoor dat Nivalia eigenlijk een beetje iedereens kindje werd waar we zoveel mogelijk ons steentje aan wouden bijdragen. Iets waar we enorm dankbaar voor mogen zijn, want bij vele regisseurs staat alles vast en is er weinig ruimte voor eigen inbreng.
Maar in je rol kruipen is niet altijd even makkelijk… Soms moet je iemand spelen die zo ver van je eigen persoonlijkheid staat, dat dat enorm moeilijk is. Of soms moet je juist bijna jezelf spelen en dat kan nog moeilijker zijn. De eerste stap is altijd om zo goed mogelijk te begrijpen waarom je personage iets doet. Dat probeert Goele ook altijd te doen.
“Ik heb al wat personages gespeeld waarvan ik dacht: oh nee dat zijn keuzes die ik als mens totaal niet zou maken.
Stel dat je iemand moet spelen die echt heel slecht is. Dan moet je proberen inzien dat die iemand niet van zichzelf vindt dat zij slecht is. Dus dat daar altijd een drijfveer achter zit van iets te doen dat in haar ogen juist is. En dat ga ik als soort geheime inscriptie ontrafelen wat dat daar staat. Wat het geheim is van die rol. Zo ga ik dat dan bekijken, dat dat interessant blijft.”
Je personage begrijpen, is dus een proces dat start bij de eerste lezing. Het gaat niet altijd even vlot, maar stap voor stap leer je dat personage te omarmen en eigen te maken aan jezelf.
5. Repetities
De repetities nemen vaak de meeste tijd in beslag. Het is een zware, emotionele, maar oh zo leuke periode. Bij Nivalia verliep ook niet alles van een leien dakje. De ene kwam al sneller in zijn rol dan de andere. Soms waren er discussies of werd Koen kwaad, maar het is een heel proces waar je allemaal samen door moet.
Het is dan ook zeer belangrijk om altijd zo goed mogelijk samen te werken. Koen geeft nog een goede tip mee hoe hij dat probeert.
Het is inderdaad moeilijk om altijd goed samen te werken. Bij de start van de repetities, zijn je medespelers en het productieteam meestal vreemden voor elkaar en dan moet je plots ook enorm veel van jezelf blootgeven. Je komt jezelf tegen en dat kan soms confronterend zijn. Ook Goele vertelt dat een repetitieproces altijd met ups en downs gaat.
“In het begin was ik zeer ongeduldig en zou ik liefst op dag 1 al staan waar ik zou staan bij de première. Maar ik weet ondertussen dat dat groeiproces essentieel is.”
Het samenspelen met anderen is ook iets dat je moet leren. In het begin ben je heel erg op jezelf gefocust maar na een tijd geraak je ingespeeld op wat de anderen doen en leer je ook van elkaar. Stapje voor stapje bouw je mee aan een fantastisch proces dat je elke keer ziet groeien.
Jozefien maakte het repetitieproces ook al van dichtbij mee en zij kon ook vergelijken wat het is om een hele korte of juist een langere repetitieperiode te doen.
“Bij 40-45 kregen we vier dagen om alles te leren, wat echt heel weinig was. Stiekem vond ik dat wel heel leuk want doordat het zo snel ging, kon ik mij goed blijven concentreren.
Bij Daens heb ik dan het volledige repetitieproces meegemaakt van vijf weken en dat vond ik ook heel tof omdat je dan je eigen ding kon doen.
Ik weet niet wat ik dan het leukste vind, maar het is wel fijn om zo snel te spelen, omdat ik gewoon hou van te spelen voor mensen.”
6. Kostuums
Als de repetities op zijn einde lopen en de première in zicht is, moeten natuurlijk de kostuums gepast worden. Bij Nivalia, maakte het productieteam die bijna allemaal zelf. Een paar attributen werden aangekocht, maar de kleding was bijna allemaal zelf in elkaar genaaid. Het is een niet te onderschatten job om alles in elkaar te knutselen en te naaien. Koen en zijn team hebben vele nachtjes doorgewerkt om alles af te krijgen.
Maar het eerste moment dat je dan je kostuum aandoet, is echt magisch. Opeens lijkt het alsof je helemaal in de huid kruipt van je personage. Het hielp mij ook om beter te spelen en het voelde toch allemaal net dat tikkeltje echter met een kostuum. Ik speel Adamina, de heerseres van het vuur. Een pittige dame die heel imponerend is naar de anderen, maar met een hart van goud. Mijn kostuum is dus helemaal in het rood, met rood haar en een prachtig rood masker. Naast mij staat Sabien. Zij speelt Eira, de heerseres van het ijs.
7. Première
Dan breekt eindelijk die dag aan waar je maandenlang naartoe werkt. Helaas door het Coronavirus werd die dag voor vele producties uitgesteld. Ook Nivalia zal uitgesteld worden naar maart volgend jaar. Het biedt wel mogelijkheden om alles verder te verfijnen en om de voorstelling alleen maar beter te maken.
Helaas kan ik dus nog niet meespreken over dat magische gevoel van een première, maar ik kan me voorstellen dat dat geweldig moet zijn. Goele zei dat ze echt een kick kreeg van te spelen in volle zalen. “Van spelen krijg je heel veel energie terug.”
Het Coronavirus heeft voor veel mensen in de musicalwereld grote gevolgen. Musical en theater zijn waarschijnlijk één van de laatste dingen die terug zullen mogen als de lockdown voorbij is, want je kan geen voorstellingen spelen op anderhalve meter afstand. Jozefien vond het vooral jammer dat Pocahontas uitgesteld werd natuurlijk. Voor de rest probeert ze er wel het beste van te maken. “Alles gaat veel sneller nu. Je moet constant bellen met mensen en met je leerkrachten Skypen. Normaal vind ik dat echt niet leuk, maar nu denk ik: kom we doen dat gewoon”.
Ook Koen en Goele proberen er het beste van te maken. Bij Koen biedt het mogelijkheden om Nivalia verder te finetunen en Goele probeert alles wat op een rijtje te zetten.
Een musical maak je dus niet op één, twee, drie. Het kost maanden voorbereidingstijd en zowel mentaal als fysiek is het zeker niet te onderschatten. Desondanks is het toch een fantastisch proces om mee te maken en is het dat allemaal meer dan waard.
Hopelijk tot in maart volgend jaar op de première van Nivalia!
Vlog Blog 